• Ontwikkel een duidelijk beeld van je opleiding en werkervaring.
  Identificeer je vaardigheden, kwaliteiten en interesses.
• Beoordeel jezelf op dingen als intelligentie, creativiteit, leidinggevende kwaliteiten, communicatieve vaardigheden, sociale vaardigheden, technische vaardigheden, enz.
• Bedenk enkele voorbeelden over jezelf, die deze kwaliteiten naar voren brengen.
• Analyser je esterke en zwakke punten, persoonlijke doelstellingen, normen en waarden op het werk, houding en verwachtingen.

• Probeer zoveel mogelijk te weten te komen over de baan; achterhaal de specificaties. Bedenk zoveel mogelijk argumenten, waaruit blijkt dat je het werk aankunt.
• Probeer zoveel mogelijk te weten te komen over het bedrijf: grootte, producten, structuur, financiële ondersteuning, enz. Maak, indien mogelijk, een praatje met de medewerkers om meer over de werkomgeving te weten te komen.

• Wat weet ik over het bedrijf, de organisatie en/of de baan? (Hoe ben ik aan die informatie gekomen? Waarom vind ik dit een interessante baan?)
• Wat is mijn achtergrond qua opleidingen? (Hoe is mijn achtergrond gerelateerd aan de baan? Welke cursussen heb ik gevolgd en welke diploma’s heb ik?)
• Wat is mijn achtergrond qua werkervaring? (Hoe is mijn werkervaring gerelateerd aan de baan? Welke vaardigheden, die betrekking hebben op de baan, heb ik toegepast bij vorige werkgevers? Wat heb ik bijgedragen bij vorige werkgevers?)
• Welke doelen stel ik mezelf in mijn carrière? (Hoe zijn mijn doelstellingen gerelateerd aan de organisatie?)
• Wat zijn mijn kwaliteiten en vaardigheden? (Hoe zijn die met de baan te verenigen?
• Welke specifieke voorbeelden heb ik van het toepassen van mijn vaardigheden?) n gerelateerd aan mijn interesse in de baan? Hoe is mijn achtergrond gerelateerd aan de gevraagde vaardigheden?)
• Mijn sterke punten zijn… (Hoe hebben die zich ontwikkeld? Door welke bezigheden? Hoe hou ik ze in stand?)
• Mijn zwakke punten zijn… (Hoe probeer ik die te verbeteren?)
• Van welke extra informatie wil ik de werkgever op de hoogte stellen? (Welke belangrijke informatie zal misschien niet ter sprake komen in het sollicitatiegesprek?)
• Welke vragen zou ik aan de interviewer willen stellen? (Bijvoorbeeld: Wat zijn de groeimogelijkheden? Welke trainingen zijn beschikbaar?)

• Zorg dat je antwoord op de vraag geeft. Als de vraag niet duidelijk is, vraag dan om verduidelijking. Neem de tijd om over je antwoord na te denken.
• Geef verdere uitleg over je antwoorden als dat zo uitkomt.
• Schroom niet om het initiatief te nemen door informatie, die je belangrijk lijkt, te berde te brengen.
• Benadruk je positieve, sterke punten.

• Voorbeelden: training, groeiplannen en doorgroeimogelijkheden. Stel alleen vragen met betrekking tot het werk

• Inleiding, waarin de trant van het gesprek gezet wordt
• Formeel gedeelte.
• Dit gedeelte bestaat meestal uit vragen over je achtergrond en kwalificaties. Soms wordt er ook een respons gevraagd op zoiets als: “Vertel eens iets over jezelf.” Gebruik in zo’n geval je C.V. als richtlijn.
• De interviewer vertelt over de organisatie. Op dit moment heb je vaak de mogelijkheid om vragen te stellen. Probeer de gegeven informatie te koppelen aan je achtergrond, vaardigheden en doelstellingen.
• Samenvatting
  Geef alle informatie, die je eerder misschien nog niet genoemd hebt. Stel vragen als je daartoe nog niet eerder de kans hebt gekregen. Achterhaal de volgende stap; komt er nog een gesprek? Zo ja, wanneer? Wanneer kun je het eerstvolgende contact verwachten?

• Draag nette kleding. Voor een eerste indruk kan dit veel uitmaken.
• Blijf rustig.
• Denk aan je lichaamstaal.
• Zorg dat je duidelijk spreekt en geïnteresseerd en enthousiast overkomt.
• Blijf jezelf. Probeer, zonder op te scheppen, zeker en bekwaam over te komen.

• Technische en praktische ervaring
• Computer vaardigheden
• Communicatieve vaardigheden; in geschrift en verbaal
• Sociale vaardigheden
• Bekwaamheid in het bijdragen en succes hebben als lid van een team
• Aanpassingsvermogen
• Sollicitatiegesprek en C.V.
• Hoe alert en assertief is de sollicitant?
• Is de kandidaat in staat om tot de juiste gevolgtrekkingen en conclusies te komen gedurende het sollicitatiegesprek?
• Heeft de kandidaat tot nu toe een goed beoordelingsvermogen en een gezond verstand laten zien in zijn/haar toekomstplanning?
• Hoe goed is de kandidaat in het oplossen van problemen?
• Hoe reageert de kandidaat op stress en werkdruk?

• 5 minuten koetjes en kalfjes
• 15 minuten bespreking van je achtergrond en referenties en hoe deze aan de werkgever gerelateerd zijn
• 5 minuten gelegenheid om vragen te stellen
• 5 minuten conclusie van het sollicitatiegesprek
  

Je hebt niet veel tijd om jezelf te presenteren. Het kan gebeuren dat de werkgever ervoor kiest om het grootste deel van de tijd zelf te praten. Wanneer je antwoord geeft op vragen of zelf vragen stelt, wees dan precies en georganiseerd zonder te kortaf te zijn.

Het begint al voor de begroeting
Een gemiddeld sollicitatiegesprek begint al voor je de kamer waar het gesprek zal plaatsvinden betreed. Vanaf het moment dat je geïdentificeerd bent als sollicitant is de werkgever bezig je te evalueren. Je behoort de werkgever de hand te schudden bij de eerste ontmoeting. Wees daarbij vooral niet bang om als eerste je hand uit te steken. Zo laat je initiatief zien. Daarnaast is het slim om 10 minuten te vroeg te arriveren. Dan hoef je je geen zorgen te maken over te laat komen en kun je nog even tot rust komen na aankomst.

Hoe goed ben je met alledaagse conversatie
Veel interviewers praten eerst even over koetjes en kalfjes aan het begin van een sollicitatiegesprek. Dit gaat vrijwel nooit over je vaardigheden, maar juist over allerlei algemene dingen, van het weer tot sport. Desondanks word je ook nu geëvalueerd. De eerste indruk is vaak het allerbelangrijkst, dus deze fase van het sollicitatiegesprek kan heel essentieel zijn. De interviewers zijn getraind om kandidaten op verschillende punten te evalueren. Het kan zijn dat ze erachter proberen te komen hoe je op een informele manier communiceert. Dit betekent dus dat je meer moet doen dan alleen vriendelijk glimlachen en knikken.

De interviewer aan het woord
Het grootste gedeelte van het interview begint wanneer de interviewer de organisatie bespreekt. Er kan ook veel over de organisatie verteld worden, terwijl je achtergrond besproken wordt, of juist andersom. Zorg dat je op beide mogelijkheden bent voorbereid.
Op het moment dat de interviewer begint te praten over je C.V., of vraagt om verdere uitleg, is het tijd om je positieve kanten te benadrukken. Probeer doordachte antwoorden te geven, waaruit blijkt dat jij een uitstekende kandidaat voor de aangeboden positie bent.

Jouw beurt om vragen te stellen
Door intelligente, doordachte vragen te stellen, laat je de werkgever zien dat je de organisatie serieus neemt en meer informatie nodig hebt. Het laat ook zien dat je je huiswerk gedaan hebt.
Stel geen vragen, die alleen bedoelt zijn om indruk te maken op de interviewer. Stel een paar vragen en geef vervolgens aan dat je graag verdere uitleg wilt over enkele dingen, maar dat je je realiseert dat de tijd opraakt. De interviewer suggereert dan misschien nog een ontmoeting later op de dag, of schriftelijk contact ter informatie. Het is vooral belangrijk te laten blijken, dat je je bewust bent van de beperkte hoeveelheid tijd, waarover de werkgever beschikt en dat je de beslissing om het interview te verlengen aan de interviewer overlaat.

De afsluiting is ook belangrijk
Het sollicitatiegesprek is pas voorbij als je de deur uitloopt. De afsluiting van het gesprek duurt meestal zo’n 5 minuten en is erg belangrijk. Gedurende dit gedeelte beoordeelt de interviewer vaak de algehele indruk, die je gemaakt hebt en de manier waarop je met de laatste paar minuten omgaat.
Het is vooral belangrijk om enthousiast en beleefd te blijven. Meestal wordt het einde van het gesprek aangegeven door het opstaan van de interviewer, maar als je zeker weet dat het gesprek is afgelopen kun je ook zelf als eerste opstaan.
Schudt de interviewer de hand en bedank hem/haar voor de uitnodiging. Oprechtheid wordt door de meeste werkgevers gewaardeerd.

Verwacht het onverwachte
Tijdens het sollicitatiegesprek kunnen ongebruikelijke vragen gesteld worden, dus laat je niet verrassen. In de meeste gevallen wil men alleen zien hoe je reageert. Onverwachte vragen kunnen bijvoorbeeld variëren van “Wat is je favoriete boek?” of “In welke periode van de geschiedenis zou je graag geleefd hebben?”. Op dit soort vragen kun je je niet voorbereiden. De werkgever evalueert bij zo’n vraag je reactietijd en je antwoordt, maar je kunt dergelijke vragen niet voorspellen. Je kunt het beste gewoon even rustig nadenken en op je eigen manier antwoorden.

De rollen omdraaien in het sollicitatiegesprek: jou beurt.
Je bent door het grootste gedeelte van het gesprek heen en hebt alle vragen van de interviewer beantwoord. Je weet dat je een goede indruk hebt gemaakt, want je hebt het gesprek goed voorbereid en je antwoorden waren duidelijk en vastberaden. Je bent overgekomen als een slimme, geschikte kandidaat als de interviewer je een onverwachte vraag stelt: “Heb je nog vragen?”

Bereid vragen voor
Zorg dat je een lijst met vragen voorbereid voor dit essentiële gedeelte van het gesprek. Iedere vraag die je stelt moet laten zien dat je geïnteresseerd bent en je kennis van de organisatie benadrukken. Informatie over nieuwe producten of nieuw beleid kun je achterhalen door tijdschriften en handelspublicaties te lezen. De vragen moeten uiteraard een positieve inslag hebben; zorg dat je geen gênante situaties aankaart. Stel vragen over nieuwe producten, hoe onderzoek en ontwikkeling gestructureerd zijn binnen de organisatie, management strategieën bij de organisatie, hoe de organisatie veranderd is en potentiële productiegroei.

Vragen, die niet gesteld worden

• Begin niet over salaris of arbeidsvoorwaarden in het eerste gesprek. Dit is een grove fout. De meeste bedrijven zijn erg competitief in de werving en zullen vergelijkbare salarissen en arbeidsvoorwaarden aanbieden. De interviewer kan het salaris ter sprake brengen.
• Vraag niet naar persoonlijke dingen of dingen die de interviewer in verlegenheid kunnen brengen. Dus geen vragen over de opleiding, burgerlijke staat of werkervaring van de interviewer.
• Stel geen vragen die al eerder in het interview beantwoord zijn. Als je een lijst met vragen hebt opgesteld en sommige vragen zijn al eerder in het gesprek beantwoord, stel de al behandelde vragen dan niet nog eens.

Factoren, die tot een slechte indruk tijdens het sollicitatiegesprek leiden:

• Slecht verzorgd uiterlijk
• Sterke parfumlucht of lichaamsgeur
• Aanmatigend of te agressief gedrag
• Jezelf onduidelijk uitdrukken; zwakke stem, uitspraak of grammatica.
• Gebrek aan interesse en enthousiasme, passiviteit, onverschilligheid
• Gebrek aan zelfvertrouwen en houding, nervositeit, niet op je gemak zijn
• Onwillig zijn om onderaan te beginnen. Te veel te snel verwachten.
• Smoesjes, ontwijkend gedrag en slechte kwaliteiten verbergen
• Gebrek aan tact
• Onvolwassenheid, onbeleefdheid
• De interviewer niet aankijken
• Slappe handdruk
• Besluiteloosheid
• Slordig inschrijvingsformulier
• Slechts ‘aan het rondkijken’
• Weinig gevoel voor humor
• Gebrek aan kennis in het vakgebied
• Gebrek aan interesse in de organisatie
• Nadruk leggen op wie je kent
• Cynisme, luiheid, intolerantie, vooroordelen, beperkte interesse
• Niet bestand tegen kritiek
• Te laat komen op het sollicitatiegesprek zonder goede reden
• Geen vragen over de baan stellen
• Oneindig lange antwoorden op vragen
• Nooit van de organisatie gehoord; geen kennis van de organisatie

• “Vertel eens iets over jezelf.”
• “Wat zijn je sterkste punten?”
• “Wat zijn je zwakste punten?”
• “Waarom ga je weg (of ben je weggegaan) uit die baan?”
• “Waarom moet ik je aannemen?”
• “Ben je niet over gekwalificeerd voor deze baan?”
• “Waar denk je over vijf jaar mee bezig te zijn?”
• “Beschrijf je ideale bedrijf, locatie en baan.”
• “Waarom wil je bij ons bedrijf werken?”
• “Wat zijn momenteel je carrièremogelijkheden?”
• “Waarom ben je zo lang werkeloos geweest?”
• “Welke goede boeken heb je de laatste tijd gelezen?”
• “Vertel eens iets over een situatie, waarin je werk bekritiseerd werd.”
• “Hoe zou je het vinden om verslag uit te brengen aan een jonger persoon (vrouw, minderheid, enz.)?”
• “Zou je liegen voor je bedrijf?”
• “Wat zou je willen veranderen aan je leven?”
• “Had je beter kunnen functioneren in je laatste baan?”
• “Kun je onder druk werken?”
• “Wie heeft je in je leven geïnspireerd?”
• “Wat is de moeilijkste beslissing die je ooit gemaakt hebt?”
• “Ben je in een vorige baan wel eens meer dan een paar dagen absent geweest?”
• “Ik maak me zorgen, dat je onvoldoende ervaring hebt voor deze baan.”
• “Waarom heb je zoveel verschillende baantjes gehad?”
• “Wat zou je tegen je baas zeggen als hij een idee geweldig vindt, terwijl jij het maar niets vindt?”
• “Op welke manier had je de voortgang van je carrière kunnen verbeteren?”
• “Kan ik contact opnemen met je huidige werkgever voor een referentie?
• “Geef een voorbeeld van je creativiteit (of analytische vaardigheid, management kwaliteiten, enz.).”
• “Op welk vlak zou je verbetering kunnen gebruiken?”
• “Wat is de grootste uitdaging die je ooit bent aangegaan?”
• “Heb je er wel eens over gedacht om een eigen bedrijf te beginnen?”
• “Wat zijn je doelen?”
• “Waar kijk je naar als je mensen aanneemt?”
• “Alsjeblieft! Probeer me deze nietmachine (of pen, klok, enz.) eens te verkopen.”
• “Wat zou je willen verdienen?”
• “Wat was het moeilijkste gedeelte van je laatste baan?”
• “Hoe definieer je succes en hoe succesvol ben je aan de hand van je eigen definitie?”